เวลาเปิดแอปพลิเคชันเช็คสภาพอากาศกันในแต่ละวัน มีใครเคยสงสัยไหมว่า ค่า AQI กับค่าฝุ่น PM 2.5 มันเหมือนกันไหม มันใช่ตัวเดียวกันหรือเปล่า วันนี้เราจะมาไขข้อสงสัยกันค่ะ

อย่างที่รู้กันนะคะว่า PM 2.5 ก็คือฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน ที่เกิดจากการเผาไหม้ทั้งจากยานพาหนะ การเผาวัสดุการเกษตร ไฟป่า และกระบวนการอุตสาหกรรมต่างๆ รวมทั้งการรวมตัวของก๊าซอื่นๆ ในบรรยากาศ โดยเฉพาะซัลเฟอร์ไดออกไซด์ (SO2) และออกไซด์ของไนโตรเจน (NOx) 

ส่วน AQI (Air Quality Index) หรือดัชนีคุณภาพอากาศ เป็นค่าตัวเลขที่บอกว่ามีความเข้มข้นของสารมลพิษที่อยู่ในอากาศเท่าไหร่ ซึ่งวัดความเข้มข้นจากสารมลพิษทางอากาศ 6 ชนิดรวมกันคือ

  • ฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM 2.5) 
  • ก๊าซโอโซน (O3
  • ก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ (CO) 
  • ก๊าซไนโตรเจนไดออกไซด์ (NO2
  • ก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ (SO2

ภาพจาก air4thai

ข้อมูลจะแสดงออกมาเป็นตัวเลขและสีต่างๆเพื่อให้เข้าใจได้ง่าย ดังนั้นตัวเลขของค่า AQI ที่แสดงไม่ใช่มีแค่ปริมาณฝุ่น PM 2.5 เท่านั้น แต่ยังรวมถึงสารมลพิษทางอากาศอื่นๆด้วย ซึ่งเกณฑ์การวัดก็ต่างกัน โดยอ้างอิงข้อมูลจากสำนักงานคุ้มครองสิ่งแวดล้อมของสหรัฐอเมริกา

ดัชนีคุณภาพอากาศของประเทศไทยแบ่งเป็น 5 ระดับ คือ ตั้งแต่ 0 ถึง 201 ขึ้นไป แสดงผลสีเขียวจนไปถึงสีแดง จะเห็นว่าค่า AQI ที่ดีต่อสุขภาพคือไม่เกิน 50 ถ้าหากเกิน 100 ก็จะเริ่มส่งผลต่อสุขภาพแล้วค่ะ แต่ค่าฝุ่น PM 2.5 ที่ปลอดภัยต่อสุขภาพจะมีตัวเลขอยู่แค่ไม่เกิน 12 เท่านั้น  

แต่ปัญหามันอยู่ที่ว่าในแต่ละพื้นที่ก็อาจจะมีปริมาณสารมลพิษอากาศแต่ละชนิดในปริมาณสัดส่วนที่แตกต่างกันไป ซึ่งเอาจริงๆเราก็แยกออกมาเป็นตัวเลขได้ยากว่าแต่ละชนิดมีอยู่ในปริมาณเท่าไหร่ ทำให้ไม่รู้ว่าจริงๆแล้วมีฝุ่น PM 2.5 อยู่ในอากาศมากน้อยแค่ไหน ค่า AQI 50 ที่ว่ายังไม่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพอาจจะมี PM 2.5 อยู่มากกว่า 12 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตรก็ได้

สรุป

ค่า AQI ไม่เหมือนกับค่า PM 2.5 รวมทั้งเกณฑ์การวัดก็ต่างกันค่ะ ส่วนในเรื่องของตัวเลขที่ส่งผลต่อสุขภาพ ใครที่มีเครื่องกรองอากาศถ้าจะให้ปลอดภัยต่อสุขภาพชัวร์ๆค่าที่แสดงบนเครื่องฟอกอากาศไม่เกิน 12 น่าจะดีที่สุดค่ะ รวมถึงใครที่ต้องออกไปนอกบ้านในจุดเสี่ยงก็อย่าลืมหาหน้ากากใส่ป้องกันด้วยนะ

Source: 12